25 października, 2016 Posted by Adriana Majdzińska in

"Ciało, które myśli. Ślady" Marek Wołodźko

WL4 Przestrzeń Sztuki i Fundacja Wspólnota Gdańska prezentuje: "CIAŁO, KTÓRE MYŚLI. ŚLADY" Marek Wołodźko piątek 28.10.2016 r godzina 19.04  Galeria WL4  ul. Wiosny Ludów 4 Gdańsk Wystawa jest projektem antropologiczno-fotograficznym i pokazuje kilka aspektów życia kulturowego jednej ze współczesnych grup tubylczych Amazonii peruwiańskiej, Indian Bora. Za pomocą kilkudziesięciu - czasem bardzo intymnych - fotografii, video i artefaktów kultury Bora, autor wystawy subiektywnym okiem wycina to, co tli się jeszcze płomieniem przeszłości i chociaż chce zgasnąć pod wpływem presji procesu cywilizacji, nie może, ponieważ ludzie nie umieją zapomnieć tego, co doświadczyli i przeżyli w dziesiątkach pokoleń, bo myślą za nich ciała, które są wektorami dla obrzędów, symboli i wartości ale też - a może przede wszystkim - praktyk dnia codziennego: chodzenia boso, spania na twardym posłaniu, żucia koki i nikotyny, polowania czy symboliki i estetyki przyrody. Pomimo zaniku archaicznych amazońskich praktyk kulturowych w postaci, w jakiej miały miejsce w przeszłości, przetrwały one substancjalnie w cielesnych dyspozycjach odczuwania zharmonizowanego świata poprzez ciało w postaci bliskości emocjonalnej i cielesnej, egalitarności i wolności jednostki, wspólnego posiłku i snu, etyce wobec drugiej płci, przenikalności światów ludzkich i nie-ludzkich, ale też zazdrości, nienawiści, zadawaniu bólu czy śmierci jako życia w innej postaci. Pierre Bourdieu pisze o tym tak: Wiara czynna, wpajana przez pierwotne nauki, traktujące ciało (…) jak automat, 'który jest siedzibą ducha, choć nawet o tym nie myśli (...) jest najdoskonalszą formą tego rodzaju 'ślepej czy też symbolicznej myśli'. Stanem ciała jest siedziba ducha, choć nawet o tym nie myśli.   Bora. Bora są ludem mieszkającym w Amazonii peruwiańskiej w dorzeczu rzeki Ampiyacu - jest ich około jednego tysiąca. Od ponad 100 lat mają kontakty ze światem zewnętrznym. Na co dzień trudno ich odróżnić od metyskich mieszkańców Amazonii - chodzą w zachodnich ubraniach, w domach mają tv i video, pracują często w „metyskich zawodach”, są wyznawcami różnych odmian protestantyzmu lub synkretycznego katolicyzmu. Metysi również antropologicznie i kulturowo - przez małżeńskie mariaże - upodobnili się do rdzennych mieszkańców Amazonii - żują kokę, leczą się u indiańskich curanderos, na wybory mis piękności przebierają się w sfolkloryzowane stroje Bora - tworząc wspólnie tzw. sociedad bosquesina, społeczeństwo leśne.   Bogate życie obrzędowe Bora uchroniło ich przed całkowitym rozpłynięciem się w obcej kulturze – liczne fiesty, które organizują ludzie kroczący „drogą ceremonialną” stały się najmocniejszym spoiwem kulturowym łączącym w całość praktyki materialne i symboliczne Bora. Są one tak silne, że opierają się lub występują obok pop kultury, działalności misyjnej i zorganizowanej edukacji instytucjonalnej.   Własny język - Bora znają czasem 2-4 języków tubylczych - występuje obok języka hiszpańskiego.  Pieśni mityczne i bitwy na pieśni „współczesne” śpiewa się w czasie kilkudniowych świąt, ale na co dzień słucha się muzyki latynowskiej i zachodniej. Tytoń, który leczy, rośliny, które oczyszczają rany lub zawieszone nad łóżkiem chorego chronią przed nawrotem choroby stosuje się obok antybiotyków. Podział na praktyki męskie i żeńskie ma miejsce obok koedukacyjnej edukacji szkolnej i pracy zarobkowej. Patio de la coca - miejsce w maloce, gdzie wieczorem mężczyźni żują kokę i ampiri (czystą nikotynę) i przekazują twarzą w twarz wiedzę praktyczną, mityczną, informacje dnia codziennego i ustalają wspólne działania - występuje obok wiedzy medialnej z tv, radia, prasy, zgromadzeń kościelnych, szkoły czy zewnętrznej obserwacji życia codziennego metysów.   BIOGRAM   Marek Wołodźko – antropolog, freelancer, założyciel fundacji „Kultury ponad kulturą”. Prowadził etnograficzne (zespołowe) badanie terenowe w Amazonii wenezuelskiej i ekwadorskiej. Uczestniczył w projektach badawczych z CEDIME/Ekwador i AIDESEP/Peru. Od roku 2009 prowadzi własne badania etnograficzne w Amazonii peruwiańskiej wśród Indian Bora. Autor artykułów o tematyce etnograficzno-muzeologicznej i wystaw fotograficzno-etnograficznych. Zainteresowania badawcze: amazonistyka, poznawanie, rozumienie i opis obcej kultury, nabywanie innej kompetencji kulturowej i trwanie kulturowe, metodologia etnograficznych badań terenowych, możliwości reprezentacji i opisu kultur tubylczych w kategoriach pojęciowych, wizualnych i doświadczeń współczesnego społeczeństwa, sztuka współczesna, antropologia i obszary ich przenikania się, antropologia wizualna i wystawiennictwo etnograficzne. Mieszka w Gdańsku, w Sudwie na Mazurach i nad rzeką Ampiyacu, wśród Bora, w północno-wschodniej Amazonii peruwiańskiej.
Click to share thisClick to share this